دلایل کاهش تعداد اسپرم

فکرشهر: تعداد اسپرم یکی از عوامل مهم در باروری مردان است، اما پایین بودن آن لزوما به معنای ناباروری نیست. تعداد اسپرم کمتر از ۱۵ میلیون در هر میلی لیتر مایع منی، پایین در نظر گرفته می‌شود و هرچه این میزان کمتر باشد، احتمال بارداری نیز می‌تواند کاهش پیدا کند. با این حال، حرکت و شکل اسپرم و عوامل مربوط به سلامت هر دو طرف نیز در باروری نقش دارند.

به گزارش فکرشهر از عصرایران، تولید اسپرم فرآیندی پیچیده است که با همکاری بیضه‌ها و هورمون‌های ترشح شده از هیپوتالاموس و غده هیپوفیز انجام می‌شود. اختلال در هر بخش از این فرایند یا در مسیر انتقال اسپرم می‌تواند تعداد اسپرم را کاهش دهد.

بیماری‌ها و مشکلات پزشکی

واریکوسل یکی از علل شناخته شده کاهش تعداد و کیفیت اسپرم است. در این وضعیت، سیاهرگ‌های اطراف بیضه گشاد می‌شوند و ممکن است بر عملکرد طبیعی بیضه تاثیر بگذارند. در برخی مردان، درمان واریکوسل می‌تواند به بهبود وضعیت اسپرم کمک کند.

برخی عفونت‌ها نیز می‌توانند تولید یا سلامت اسپرم را تحت تاثیر قرار دهند. عفونت‌های دستگاه تناسلی ممکن است در مواردی باعث التهاب یا ایجاد بافت اسکار و انسداد مسیر انتقال اسپرم شوند. البته درمان عفونت لزوما به معنای بازگشت باروری به وضعیت طبیعی نیست.

اختلالات مربوط به انزال، از جمله انزال پس گرد، نیز می‌توانند باعث شوند اسپرم به جای خروج از آلت تناسلی وارد مثانه شود. دیابت، برخی جراحی‌ها و بعضی دارو‌ها از عوامل مرتبط با این مشکل هستند.

انسداد لوله‌های انتقال دهنده اسپرم نیز ممکن است در اثر جراحی، آسیب، عفونت‌های قبلی یا برخی اختلالات مادرزادی ایجاد شود.

برخی بیماری‌ها و اختلالات ژنتیکی مانند سندرم کلاین فلتر، سندرم کالمن و بعضی انواع فیبروز کیستیک نیز می‌توانند تولید یا انتقال اسپرم را مختل کنند. اختلالات هورمونی، بیضه نزول نکرده و برخی تومور‌ها نیز از دیگر عوامل احتمالی هستند.

دارو‌ها و درمان‌های پزشکی

برخی دارو‌ها می‌توانند تولید اسپرم را کاهش دهند. درمان‌های سرطان مانند شیمی درمانی و پرتودرمانی از عوامل شناخته شده هستند و برخی دارو‌های مورد استفاده برای بیماری‌های مختلف نیز ممکن است بر باروری تاثیر بگذارند.

مصرف استروئید‌های آنابولیک نیز می‌تواند تولید طبیعی اسپرم را سرکوب کند. نکته مهم این است که درمان جایگزینی تستوسترون نیز می‌تواند تولید اسپرم را کاهش دهد؛ بنابراین مردانی که قصد فرزندآوری دارند نباید تستوسترون را بدون نظر پزشک مصرف کنند.

عوامل محیطی

قرار گرفتن طولانی مدت در معرض برخی مواد شیمیایی صنعتی، آفت کش ها، حلال‌های آلی و فلزات سنگین مانند سرب می‌تواند با کاهش کیفیت یا تعداد اسپرم ارتباط داشته باشد. قرار گرفتن در معرض دوز‌های بالای پرتو نیز می‌تواند تولید اسپرم را مختل کند.

گرمای بیش از حد نیز ممکن است به طور موقت بر تولید اسپرم تاثیر بگذارد. برخی مطالعات، استفاده مکرر از سونا و وان آب داغ را با کاهش موقت تعداد اسپرم مرتبط دانسته‌اند.

سبک زندگی

مصرف الکل می‌تواند سطح تستوسترون و تولید اسپرم را کاهش دهد. سیگار نیز با کاهش تعداد و کیفیت اسپرم ارتباط دارد. چاقی و استرس مزمن نیز ممکن است بر باروری مردان تاثیر منفی داشته باشند.

در مقابل، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن مناسب، خواب کافی، ترک سیگار و کاهش مصرف الکل از اقداماتی هستند که می‌توانند به حفظ سلامت عمومی و باروری کمک کنند.

آیا تعداد پایین اسپرم قابل درمان است؟

درمان به علت اصلی بستگی دارد. برای مثال، در برخی موارد واریکوسل یا انسداد مسیر انتقال اسپرم با جراحی قابل اصلاح است. عفونت‌های دستگاه تناسلی ممکن است به درمان دارویی نیاز داشته باشند و در صورت وجود اختلالات هورمونی، پزشک می‌تواند درمان مناسب را تجویز کند.

اگر با وجود درمان علت زمینه‌ای، بارداری اتفاق نیفتد، روش‌های کمک باروری مانند تلقیح داخل رحمی، لقاح آزمایشگاهی و تزریق اسپرم به داخل تخمک نیز می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند.

تشخیص تعداد پایین اسپرم نیز معمولا با آزمایش مایع منی انجام می‌شود. از آنجا که تعداد اسپرم می‌تواند در نمونه‌های مختلف تغییر کند، پزشک ممکن است آزمایش را بیش از یک بار تکرار کند.

اگر درباره تعداد اسپرم یا باروری نگرانی دارید، بهتر است برای بررسی علت و انتخاب روش درمان با پزشک یا متخصص اورولوژی مشورت کنید.