چگونه میلیون‌ها دلار پول ایران از دالان بانک‌های آمریکایی عبور می‌کنند؟

فکرشهر: وال استریت ژورنال نوشت: سالانه میلیارد‌ها دلار مرتبط با ایران از طریق حساب‌های کارگزاری در بانک‌های آمریکایی جابه‌جا می‌شود؛ این در حالی است که تحریم‌های متعدد و پی‌درپی با هدف منزوی کردن تهران از نظام مالی جهانی اعمال شده‌اند.

به گزارش فکرشهر از انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: این مسیر یک نقطه‌ضعف در کارزار دولت دونالد ترامپ برای تشدید انزوای مالی ایران محسوب می‌شود؛ زیرا تهران از یک نظام بانکی چند دهه‌ای بهره می‌برد که به بانک‌های خارجی اجازه می‌دهد تراکنش‌های دلاری خود را از طریق بانک‌های آمریکایی انجام دهند.

بر اساس این گزارش، ایران برای پنهان کردن ارتباط خود با نهاد‌های ایرانیِ تحت تحریم، از شرکت‌های صوری و شبکه‌های بانکی غیرمستقیم در کشور‌هایی از جمله امارات متحده عربی، چین و هنگ‌کنگ استفاده می‌کند.

با وجود اینکه تهران به‌طور فزاینده‌ای به یوان چین و ارز‌های دیجیتال روی آورده است، همچنان برای تسویه بخشی از تجارت خود و تهیه کالاها، قطعات و فناوری‌های مشمول محدودیت، به دلار نیاز دارد.

نقش بانک‌های کارگزار

اهمیت بانک‌های کارگزار در این است که تراکنش‌های دلاری در نهایت از طریق یک مؤسسه مالی آمریکایی انجام می‌شوند؛ موضوعی که به واشنگتن امکان گسترده‌ای برای نظارت بر جریان‌های مالی و متوقف کردن آنها می‌دهد.

بانک‌های کارگزار بین‌المللی، مؤسسات مالی تجاری هستند که خدمات بانکی ارائه می‌کنند و به‌عنوان واسطه برای بانک‌های دیگر در کشور‌های مختلف فعالیت دارند تا انجام تراکنش‌ها و انتقالات مالی فرامرزی را تسهیل کنند.

وزارت خزانه‌داری آمریکا سال گذشته اعلام کرده بود که حدود ۹ میلیارد دلار از وجوه مرتبط با ایران را شناسایی کرده است که در سال ۲۰۲۴ از طریق بانک‌های آمریکایی عبور کرده‌اند.

این روزنامه همچنین اشاره کرده است که وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲۸ اوت، شعبه بانک مصر در امارات را هدف قرار داد و آن را متهم کرد که به نهاد‌های مرتبط با شبکه‌های مالی ایران در دسترسی به نظام بانکی آمریکا کمک کرده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد این شعبه تا سقف ۱.۸ میلیارد دلار به شرکت‌هایی منتقل کرده که گمان می‌رود بخشی از شبکه‌های بانکی موازی مرتبط با ایران باشند.

این شعبه در سه بانک آمریکایی حساب دلاری دارد. وب‌سایت بانک مصر نیز جی‌پی مورگان چیس و سیتی‌گروپ را در فهرست بانک‌های کارگزار خود قرار داده است. این دو بانک درباره این موضوع اظهارنظری نکرده‌اند.

بانک مصر، که یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های دولتی مصر است، اعلام کرد با وزارت خزانه‌داری آمریکا در ارتباط است و «چارچوب‌های قانونی و مقرراتی مربوطه» را رعایت می‌کند.

وال‌استریت ژورنال به نقل از ایلین دیزینسکی، مقام پیشین وزارت امنیت داخلی آمریکا و پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، نوشت: «کشف شبکه‌های بانکی غیررسمی بسیار دشوار است، اما به هیچ وجه غیرممکن نیست که جریان‌های مالی ایران را ردیابی کرد.»

دیزینسکی افزود که با افزایش فشار‌ها بر بانک‌های آمریکایی و بانک‌های کارگزار برای بررسی دقیق‌تر تراکنش‌های مرتبط با ایران، مسئولیت بر عهده این بانک‌هاست.

وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده است که نظارت خود بر مؤسساتی را که تجارت با تهران را تسهیل می‌کنند، تشدید کرده و به بانک‌های خارجی درباره پیامد‌های رعایت نکردن تحریم‌های آمریکا هشدار داده است.

معضل پیش روی واشنگتن

دولت آمریکا با یک معضل روبه‌روست: از یک سو باید نظارت بر جریان‌های مالی مرتبط با ایران را تشدید کند و از سوی دیگر، نباید موجب اختلال گسترده در نظام پرداخت جهانی شود یا کشور‌های بیشتری را به جست‌وجوی جایگزین‌هایی برای دلار سوق دهد.

الکس زردن، مقام پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا، گفت: «هرچه استفاده از این ابزار‌ها بیشتر شود، انگیزه‌ها برای جایگزین کردن دلار نیز افزایش می‌یابد.»

این روزنامه همچنین به نقل از جیسون پرینس، مقام پیشین وزارت خزانه‌داری آمریکا، گزارش داد که واشنگتن نمی‌تواند همه‌جانبه و یکباره اقدام کند؛ زیرا چنین رویکردی ممکن است به «پیامد‌های جانبی‌ای منجر شود که با اهداف مورد نظر دولت در تضاد باشد».

وزارت خزانه‌داری آمریکا در حال حاضر رویکردی را دنبال می‌کند که مؤسسات تسهیل‌کننده دسترسی منابع مالی ایران به نظام مالی آمریکا را هدف قرار می‌دهد، در حالی که تلاش می‌کند از اقداماتی که ممکن است بر ثبات نظام مالی جهانی یا جایگاه دلار در جهان تأثیر بگذارد، اجتناب کند.