صنایع دستی استان و ضرورت پوست اندازی

فکرشهر: کارشناسان معتقدند: امروز صنایع دستی به منظور مخاطب پسندی در حال پوست اندازی است و چهره جدیدی را به خود می گیرد، روندی که باید استمرار داشته باشد.

\n\n

به گزارش فکرشهر از ایرنا، به گفته این کارشناسان، دراین ارتباط ضرورت برندسازی و روزآمد شدن روش های فروش، راه اندازی انجمن صنفی طراحان، افزایش شمار فعالان و بازتعریف بسته بندی محصولات صنایع دستی نیاز ضروری است.

\n\n

هنرهای دستی و صنایع اصیل که بر پشتوانه های فرهنگی هنری گذشتگان بنا شده نمایشگرفرهنگ و تمدن اقوام است و با تاریخ هنر ملتها پیوندی عمیق دارد طوریکه به عنوان میراثهای فرهنگی و هنری با ارزش معنوی بالا در طول قرون به آیندگان منتقل می شود.

\n\n

نقش صنایع دستی در اقتصاد جوامع درحال رشد بعنوان مکمل فعالیتهای اصلی باعث شده اقتصاددانان در ملاحظات خود به این رشته توجه خاصی داشته باشند و آن را بعنوان اهرم قوی در حل مسائل اقتصادی و راه حل مناسبی در چاره یابی بحرانها بکار گیرند که نمونه بارز آن حمایت و تقویت صنایع دستی و روستائی در همه کشورهای در حال رشد است.

\n\n

آمیختگی شدید این فعالیت با سنتها، عادات و برداشتها و بینشهای شخصی سازنده و تاثیر فوق العاده محیط جغرافیایی در این صنعت، ویژگی خاصی به آن داده و باعث تمایز آن از فرآورده های کارخانه ای شده است.

\n\n

صنایع دستی و بویژه در روستاها از گذشته نقشی تعیین کننده و مهم در معیشت روستائیان در ایران داشته است و روستائیان با این هنر دستی خود توانسته اند چرخه بسیار تاثیر گذاری در اقتصاد کشور و رونق صنایع دستی داشته باشند.

\n\n

صنایع دستی هم اکنون به عنوان یکی از رشته های اشتغال زای بسیار مهم درکشور محسوب می شود و خیلی از کشورهای جهان میزبان این تولیدات هنر دست صنعتگران ایران در بازارها و منازل خود هستند.

\n\n

صنایع دستی دارای رشته های متفاوتی از جمله قالی، گبه، عبا، گلیم، حصیر، سفال، گیوه دوزی، مشک، دولچه، زنبیل، سبد، توربافی، سوزن دوزی، نساجی و مصنوعات رودوزی شده و خیلی از چیزهای دیگر می شود که زینت دهنده بازارهای ما با آن همه مهارت توسط سازنده اش می شود.

\n\n

استان بوشهر به عنوان یکی از قطب های صنایع دستی کشور از استان های جنوبی ایران و هفدهمین استان بزرگ کشور به لحاظ مساحت است که در حاشیه خلیج فارس قرار دارد و صنایع این استان نیز به دو بخش صنایع دستی و ماشینی تقسیم می شوند و مهمترین آنها را صنایع کشتی و لنج سازی، توربافی، کوزه و سفال تشکیل می دهد.

\n\n

استان بوشهر در حرفه صنایع دستی بسیار تاثیر گذار بوده است و تعداد چشمگیری از مردم این استان ساحلی به کار در تولید صنایع دستی مشغول هستند.

\n\n

مهمترین مراکز گبه بافی دراستان بوشهر روستاهای شول، کمالی، بهمنیاری، محمدصالحی، عباسی، فخرآوری، کلل و چهار روستایی در شهرستان گناوه قراردارند.

\n\n

محمدابراهیم فروزانی مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان بوشهر می گوید: گلیم و گبه استان بوشهر شهره جهانی دارد و با کیفیت عالی در استان بوشهر تولید می شود خریداران بسیاری در کشورهای مختلف دارد که بیشتر تولیدات این رشته صنایع دستی صادر می شود.

\n\n

وی گفت: هم اکنون در استان بوشهر 20 هزار نفر در هنر صنایع دستی مشغول به فعالیت هستند که بخش عمده تولید آنها سالانه 50 هزار متر مربع گلیم، گبه و عبا است.

\n\n

گبه:
\nگبه مهمترین محصول صنایع دستی استان بوشهر در بخش صادرات است این بافته داری به دو صورت خود رنگ و رنگی عرضه می شود و دارای پرزهایی بلندتر از قالی است ونقشهای بکار رفته در آن ذهنی وبیشتر به وسیله زنان مناطق روستایی بافته می شود.

\n\n

کارگاههای تولیدی گبه در شهرستان دشتستان و گناوه قرار دارد گبه خود رنگ روستای شول از گبه های منحصر به فرد کشور است که در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شده است.

\n\n

گلیم بافی:

\n\n

گلیم بافی یکی دیگر از صنایع دستی مهم استان بوشهر است که بعنوان زیرانداز در مناطق روستایی بافته می شود.

\n\n

در بافت گلیم از الیاف رنگ شده به شیوه رنگرزی گیاهی استفاده می کنند و ثبات رنگ در گلیم استان بوشهر یکی از نکات قابل توجه آن است.

\n\n

نقشهای بافته شده بر روی گلیم به صورت هندسی است و مهمترین آنها عبارتند از حوض، دانه بیگی، آئینه گل، خراسانی، آقاجاری، تهرانی و چنگ است.

\n\n

مراکز مهم بافت گلیم در استان بوشهر شهرستانهای دشتستان، دشتی و جم است.

\n\n

عبابافی:
\nعبابافی یکی دیگر از صنایع دستی مهم و منحصر به فرد نساجی سنتی در استان بوشهر است که برای بافت آن از پشم خود رنگ شتر در رنگهای سیاه، قهوه ای تیره، حنایی و سفید استفاده می شود.

\n\n

ریسندگی نخ عبا از سوی زنان و در روستاهای شهرستان تنگستان، دشتی و دیر انجام گرفته و مرحله بافت آن به وسیله مردان در کارگاههای خانگی روستای کردوان از توابع شهرستان دشتی انجام می شود.

\n\n

عبابافی استان بوشهردر فهرست آثار معنوی کشور به ثبت رسیده است.

\n\n

صنایع دستی دریایی از رشته های بومی استان بوشهر است و با توجه به ساحل طولانی که در بیشتر شهرستانهای استان وجود دارد این هنر دستی در این منطقه شکل گرفته است.

\n\n

صنایع دستی دریایی:
\nدر رشته صنایع دستی دریایی از صدف برای تزئین قاب آئینه، ساخت زیورآلات، مجسمه های تزئینی و تابلوهای تزئینی استفاده می شود.

\n\n

شهرستانهای تنگستان، بوشهر، دیر، کنگان، دیلم و گناوه از مراکز مهم تولید صنایع دستی دریایی استان بوشهر است.

\n\n

حصیربافی از جمله صنایع دستی استان بوشهر است که از بافت رشته های حاصل از الیاف گیاهی به کمک دست و ابزار ساده دستی که قدمتی چند هزار ساله دارد به وجود می آید.

\n\n

وجود نخلستانهای بی شمار در استان بوشهر امکان دسترسی به مواد اولیه را برای هنرمندان و صنعتگران حصیرباف فراهم نموده است.

\n\n

محصولات حصیری تولید شده دراستان بوشهرعبارتند از تک، جارو، تویزه، زیرداغی، بادبزن، زنبیل و شهرستانهای گناوه، دشتی، دشتستان، دیلم و جم از مراکز مهم تولید حصیر در این استان است.

\n\n

در گذشته وجود تاجران، بازرگانان و عمارتهای بزرگ در بندر بوشهر تاثیر به سزایی در رونق هنرهای سنتی وابسته به معماری از جمله گره چینی داشته است.

\n\n

گره چینی:
\nگره چینی هنری است که در آن قطعات برش خورده چوب و شیشه های رنگی در شکلهای مختلف هندسی به طور هماهنگ در یک قالب مشخص و تکرار شونده در کنار هم قرار می گیرند.

\n\n

به دلیل رطوبت بالا و وجود موریانه در استان بوشهر از چوب ساج برای ساخت گره چینی استفاده می شود.

\n\n

سازسازی:
\nساز سازی (دمام و نی انبان) کوبه ای که در بیشتر مناطق بوشهر و در مراسم سوگواری نواخته می شود.

\n\n

بدنه دمامهای قدیمی به صورت یک تکه، از تنه درخت ساخته می شد ولی در زمان حاضر بدنه آن را به صورت ترکه ای می سازند و پس از ساخت بدنه دو طرف آن از پوست (اغلب پوست گوسفند یا بز) می کشند.

\n\n

نی انبان، سازی بادی است که از دو قسمت نی و مخزن هوا (انبان) تشکیل شده است و برای ساخت مخزن هوا بیشتر از پوست بز یا آهو استفاده می شود.

\n\n

تعداد نی ها در نی انبان دو عدد است و هر دو هم اندازه و هم قطر هستند وروش ساخت دمام و نی انبان در فهرست آثار میراث معنوی به ثبت رسیده است.

\n\n

گرگوربافی: 
\nگرگوربافی یکی دیگر از صنایع دستی استان بوشهر است که نوعی قفس فلزی بافته شده از سیم است که از آن برای صید زنده ماهی استفاده می شود.

\n\n

گرگور از سه قسمت بدنه، کف و ورودی و قیف مانند تشکیل شده که پس از بافت به یکدیگر متصل شده و به کف دریا فرستاده می شود.

\n\n

ماهی های درشت پس از ورود از دهنه قیف مانند راه برگشت را نیافته و درون قفس گیر می کنند و مراکز تولید در استان شهرستان های بوشهر، دیلم و گناوه است.

\n\n

سفالگری: 
\nسفالگری از جمله صنایع دستی استان بوشهر است و براساس کاوشهای انجام گرفته قدمت استفاده از ظرفهای سفالی در این منطقه به دوران تاریخی برمی گردد.

\n\n

استفاده از خاک رس برای ساخت ظرفهای سفالی از جمله حبانه، کوزه قلیان، کاسه و بشقاب از دیرباز در استان بوشهر رایج بوده وشهرستانهای کنگان، دشتستان، تنگستان و بوشهرازمراکز اصلی تولید سفال در استان بوشهر است.

\n\n

بیشتر ظرفهای تولید شده در استان بوشهر بدون تزئینات لعابی به بازار ارائه می شود.

\n\n

معاون صنایع دستی استان بوشهر گفت: این معاونت در سه بخش توسعه و ترویج صنایع دستی، حمایت از تولیدات صنایع دستی و بازرگانی فعالیت می کند.

\n\n

امین بینش پژوه با تاکید بر حفظ و نگهداری رشته های بومی صنایع دستی استان بوشهر افزود: وظیفه معاونت صنایع دستی حفظ صنایع موجود و برنامه ریزی برای رشته های در حال منسوخ شدن است.

\n\n

وی گفت: رشته عبابافی با وجود اینکه از رشته های منحصربه فرد نساجی سنتی استان بوشهر است اما در حال منسوخ شدن است که برای احیای این رشته کارگاههای حفاظتی برپا می شود.

\n\n

بینش پژوه اظهار کرد: در زمان حاضر دو فعالیت کارگاهی عبابافی به وسیله مردان در استان درحال انجام است و بخش ریسندگی نخ عبا نیز از سوی بانوان انجام می شود.

\n\n

وی یادآور شد: باوجود اینکه در گذشته هشت کارگاه در بخش عبابافی در استان بوشهر فعال بود ولی در زمان حاضر تنها چهار کارگاه در روستان کردوان فعال و مابقی تعطیل شده اند این درحالی است که ریسندگی نخ عبا همچنان در منطقه ادامه دارد.

\n\n

معاون صنایع دستی استان بوشهر گفت: مشکل عبا تنها پارچه آن است که به دلیل عرض آن فقط برای عبا باید استفاده شود.

\n\n

به گفته بینش پژوه به تازگی فردی در تلاش برای تولید پارچه عبا است که با طراحی پارچه درصدد استفاده از این پارچه در مواردی غیر از عبا است.

\n\n

وی یادآورشد:در زمان حاضر 150 تا 160 نفر از بانوان که اطلاعات آنها در سامانه اطلاعاتی صنایع دستی ثبت شده در بخش رسیدنگی نخ عبا فعالیت می کنند.

\n\n

بینش پژوه با اشاره به حمایت از تولیدات صنایع دستی استان بوشهر گفت: برای فروش بیشتر محصولات صنایع دستی یک سری کارگاههای تولید کننده در بخش طراحی در استان بوشهر فعال هستند.

\n\n

وی اظهار کرد: در بخش صنایع دستی دریایی با ایجاد تغییر در طراحی و تنوع در صدف میزان فروش این نوع از صنایع دستی را در استان افزایش داده ایم.

\n\n

به گفته بینش پژوه با توجه به اینکه بیشتر صنایع دستی دراستان بوشهر به صورت خام ارائه می شود به همین دلیل بوشهر بعنوان نخستین استان در زمینه بسته بندی محصولات صنایع دستی اقدام کرده است.

\n\n

وی یادآور شد: درهمین راستا برای عبا، گلیم و صنایع دستی دریایی استان بسته بندی ایجاد شده و امسال تلاش می شود در بخش طراحی محصول نیز گامهایی برداشته شود.

\n\n

معاون صنایع دستی استان بوشهر پرداخت وامهای کم بهره مشاغل خانگی با سقف 50 میلیون ریال و پرداخت بین 300 میلیون تا یک میلیارد ریال تسهیلات در بخش کارگاههای تولیدی را از جمله خدمات حمایتی از صنایع دستی ذکر کرد.

\n\n

وی بیان کرد: با وجود گرانی مواد اولیه و هزینه های بالای تولید سقف 50 میلیون ریال تسهیلات برای مشاغل خانگی جوابگوی هزینه ها نیست.

\n\n

بینش پژوه افزود: بیمه صنعتگران از جمله طرحهای خوبی بود که به دلیل نداشتن اعتبار کافی اجرا نشد و قرار است در سالجاری با رایزنی دولت برقرار شود.

\n\n

وی گفت: با اجرای طرح بیمه صنعتگران فرصت خوبی برای فعالان بخش صنایع دستی در استان فراهم می شود.

\n\n

بینش پژوه گفت: تاکنون 22 اثر در استان بوشهر مهر ملی (داوری کیفیت محصولات صنایع دستی کشور) دریافت کرده اند.

\n\n

وی در خصوص حوزه بازرگانی نیز گفت: در این راستا زمینه حضور صنعتگران در نمایشگاههای داخلی به صورت رایگان فراهم می شود.

\n\n

وی اظهار کرد: همچنین برپایی بازارچه های فصلی نیز از دیگر راهکارهای حمایت از تولید کنندگان است که در استان بوشهر در تعطیلات نوروز برپا می شود.

\n\n

بینش پژوه با بیان اینکه گلیم و گبه استان از جاهای دیگر ثبت سفارش و از استانهای دیگر صادر می شود افزود: در استان بوشهر دست بافته های حصیری صادر می شود و در زمینه عبا ثبت سفارش انجام نمی شود و به صورت شخصی صادر می شود.

\n\n

وی یادآور شد: صنایع دستی گبه از منطقه شول، نی انبان، دمام، نخ ریسی، عبا، عبابافی و گلافی از استان بوشهر ثبت ملی شده است.

\n\n

بینش پژوه گفت: همچنین مقدمات ثبت رشته حصیربافی استان بوشهر بعنوان اثری ملی در حال انجام است.

\n\n

وی تصریح کرد: با وجود اینکه ارزش صنایع دستی برهیچ کسی پوشیده نیست ولی به چیزی که ادعا می کنیم عمل نمی شود و رغبتی دراستفاده ازمحصولات صنایع دستی وجود ندارد.

\n\n

بینش پژوه گفت: امروز مردم به صنایع دستی منطقه خود افتخار نمی کنند و بیشتر به استفاده از وسائل مارک دارد توجه می کنند.

\n\n

وی تاکید کرد: علاوه بر ناچیزبودن تسهیلات بانکی و بیمه نبودن فعالان صنایع دستی خرید و فروش محصولات صنایع دستی از جمله مهمترین مشکل این بخش است.

\n\n

معاون صنایع دستی استان بوشهر گفت: فروش نرفتن برخی محصولات صنایع دستی در بازار باعث منسوخ شدن برخی از رشته های صنایع دستی می شود.

\n\n

همچنین یکی از فعالان در صنایع دستی گفت: استان بوشهر به دلیل دور بودن از پایتخت استقبال خوبی را از سوی گردشگران و توریست ها شاهد نیستیم و از مسولان خواستاریم تا این مشکل را پیگیری کنند.

\n\n

این فروشنده محصولات صنایع دستی که خواست نامش ذکر نشود اضافه کرد: محصولات صنایع دستی در استان بوشهر استقبال خوبی دارد و باید یک محل خوب به صورت دائمی برای محصولات صنایع دستی محیا کنند تا جای ثابتی داشته باشد.

\n\n

این فروشنده گفت: تبلیغات برای معرفی صنایع دستی در استان بوشهر کمرنگ است طوریکه بسیاری از مردم با قابلیت ها و تولیدات این بخش آشنایی لازم را ندارند.

\n\n

وی اضافه کرد: در حال حاضر نظم خاصی بین تولید کننده و صادر کننده وجود ندارد و اختلاف سلیقه برای ارسال محصولات به دیگر نقاط داخل یا خارج کشور با مشکل مواجه می شود و این امر برای صنعتگران مشکل است.

\n