تحلیل کارشناس روس از سلاحهای محرمانه آمریکا در عملیات ونزوئلا
فکرشهر: عصر ایران نوشت: در محافل دفاعی آمریکا، «Discombobulator» یک نام غیررسمی برای سامانهای جدید است که از آن به عنوان سلاحی یاد میشود که در حال حاضر هیچ اقدام متقابل موثری برای آن وجود ندارد. روایتهای مربوط به استفاده از این سلاح بیشتر شبیه سناریوهایی از بازیهای ویدیویی مدرن نظامی است تا عملیاتهای متعارف. با این حال، دست کم در یک مورد گزارش شده که یکی از اعضای تیم حفاظتی یک رهبر ونزوئلا این اثرات را در دنیای واقعی و نه در یک شبیه سازی تجربه کرده است.
نام Discombobulator به نظر میرسد آگاهانه انتخاب شده باشد. این واژه از فعل to discombobulate میآید، به معنای ایجاد سردرگمی، گم گشتگی یا از دست رفتن تعادل.
در اوایل سال ۲۰۲۶ دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که در جریان عملیات نظامی برای دستگیری و انتقال نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا به خاک آمریکا، نیروهایش از یک سلاح محرمانه با نام «دیسکامبوبولاتور» استفاده کردهاند.
این سخنان ترامپ در مصاحبه با رسانههای آمریکایی مطرح شد و وی گفت این سلاح باعث شد تجهیزات دفاعی و نظامی ونزوئلا عملا از کار بیفتد و نیروهای مدافع نتوانند موشکها و سامانههای خود را فعال کنند.
ترامپ در این فیلم بیان کرد که این سلاح باعث شد حامیان مادورو نتوانند هیچ واکنشی مؤثر نشان دهند، در حالی که ارتش آمریکا بدون تلفات در قلب کاراکاس، مادورو و همسرش را دستگیر کرد و به ایالات متحده منتقل نمود. وی تاکید کرد که دلیل موفقیت عملیات، از کار افتادن سریع سیستمهای دفاعی دشمن بوده است، اگرچه جزئیات فنی و ماهیت واقعی این «دیسکامبوبولاتور» را فاش نکرد.
رئیس جمهور آمریکا اذعان کرده است که نمیتواند جزئیات فنی این سامانه جدید را فاش کند، اما تاثیر آن را قاطع توصیف کرده است. به گفته او، فناوریهای دشمن در لحظهای بحرانی به سادگی از پاسخ دادن بازایستادند. ترامپ گفت: «داشتند دکمهها را فشار میدادند و هیچ اتفاقی نمیافتاد. مطلقا هیچ.» او تاکید کرد که طرف مقابل کاملا آماده نبرد بود، اما نتوانست حتی یک موشک شلیک کند.
این بیان قابل توجه است، زیرا چیزی فراتر از جنگ الکترونیک متعارف یا اختلال موقت در ارتباطات را القا میکند. اظهارات ترامپ نشان میدهد که این سامانه در سطحی عمیقتر عمل میکند و یکپارچگی عملکردی خود تجهیزات الکترونیکی را هدف قرار میدهد؛ بنابراین به احتمال زیاد با یک رده جدید از قابلیتهای جنگ الکترونیک مواجه هستیم؛ سامانههایی که نه تنها کانالهای کنترلی را مختل میکنند، بلکه اجزای الکترونیکی سلاح ها، سامانههای هدایت و ماژولهای فرماندهی را به طور فیزیکی از کار میاندازند.
اظهارات ترامپ درباره این سلاح محرمانه موجب افزایش گمانه زنیها و گزارشها در رسانههای بین المللی شده است. تحلیلگران و رسانهها توضیح دادهاند که ممکن است ترامپ به ترکیبی از فناوریهای پیشرفته (مثلا سلاحهای انرژی هدایت شده یا ابزارهای سایبری) اشاره کرده باشد، اما تا کنون اطلاعات رسمی و مستقل درباره وجود یا نوع عملکرد واقعی چنین سلاحی منتشر نشده است.
این ادعاها در حالی مطرح میشوند که عملیات ربایش مادورو یکی از بحث برانگیزترین اقدامات نظامی -سیاسی در سال ۲۰۲۶ بوده، با واکنشهای متنوع در صحنه بینالمللی و ابهام در مورد ابزارها و روشهای بهکار رفته در این اقدام رو به رو شده است.
درباره عملکرد احتمالی دیسکامبوبولاتور
دیسکامبوبولاتور یک سامانه هدفمند پالس الکترومغناطیسی با انرژی فوق العاده بالا است که طراحی شده تا حوزهای از میدان الکترومغناطیسی را به شدت دچار اختلال کند. این نوع پالسها نه تنها میتوانند عملکرد تجهیزات الکترونیکی را مختل کنند بلکه در شرایط خاص و با قدرت بالا ممکن است اثرات بیولوژیکی نیز بر بافتهای زنده داشته باشند.
ساختار احتمالی یک واحد دیسکامبوبولاتور

اختلال الکترونیکی در تجهیزات
پالسهای الکترومغناطیسی با توان بالا میتوانند در سیم کشی، پردازشگرها، و مدارهای حساس جریانهای ناگهانی القا کنند که باعث خطا، قطع ارتباط، و شکست کامل عملکرد اجزای الکترونیکی میشود. این پدیده مشابه آن چیزی است که در مطالعات EMP و HPM (پالسهای الکترومغناطیسی با توان بالا) روی دستگاههای الکترونیکی گزارش شده است و میتواند باعث از کار افتادن تجهیزات در میدان نبرد شود.
پالسهای EMP و اثرات مستقیم روی سیستم عصبی
تحقیقات جدید روی مدلهای حیوانی نشان دادهاند که قرار گرفتن در معرض پالسهای EMP با شدت بالا میتواند باعث التهاب عصبی و تغییر در عملکرد سیستم عصبی مرکزی شود، از جمله فعال شدن مسیرهای التهابی و افزایش استرس اکسیداتیو در بافت مغز. این اثرات میتوانند با اختلال در خونرسانی و آسیب به سد خونی–مغزی همراه باشند.
اختلال در سد خونی–مغزی و نفوذپذیری عروق
مطالعات نشان دادهاند که بعد از تابش EMP به مدت مشخص، نفوذپذیری رگهای خونی مغزی افزایش مییابد و مواد پروتئینی میتوانند از فضای عروقی به بافت مغزی نشت کنند که این وضعیت میتواند باعث التهاب و اثرات طولانی مدت بر عملکرد مغز شود.
اختلال عملکرد شناختی و عصبی
تحقیقات دیگر نشان میدهند که تابش EMP میتواند باعث کاهش تواناییهای شناختی مانند یادگیری، حافظه، و رفتارهای فضایی در مدلهای حیوانی شود و همچنین میتواند فعالیتهای الکتریکی نورونها را در بخشهایی از مغز تحت تاثیر قرار دهد.
پالسهای EMP بخشی از یک محدوده گسترده اثرات
در حالی که پالسهای EMP شناخته شده هستند که به شکل گستردهای میتوانند تجهیزات الکترونیکی را مختل کنند، مطالعات نشان میدهند که تعامل آنها با بافتهای زنده پیچیده و وابسته به شدت، مدت و نوع پالس است. برخی مکانیسم ها، مانند اثرات غیرگرمایی بر نورونها و استرس اکسیداتیو در سلول ها، هنوز در حال بررسیاند.

نتیجه عملی در میدان نبرد
در صورتی که دیسکامبوبولاتور یا هر سامانه پالس الکترومغناطیسی قدرتمند فعال شود، نیروها ممکن است با قطع ارتباطات، ناتوانی در کارکرد تجهیزات الکترونیکی و در موارد شدید اختلالات عصبی-حرکتی مواجه شوند. این وضعیت میتواند باعث بی نظمی عملیاتی، سردرگمی و کاهش اثربخشی در میدان نبرد شود.
یک روند نگران کننده
در معنایی گسترده تر، روایت Discombobulator بر یک روند نگران کننده تاکید دارد: درگیریهای مدرن هرچه کمتر به تانک ها، هواپیماها یا شمار نیروها وابسته میشوند. عامل تعیین کننده به طور فزایندهای توانایی کنترل حوزههای شناختی، اطلاعاتی و حسی دشمن است. اگر این فناوریها آن گونه که در گزارشهای مختلف توصیف شده عمل کنند، با نوعی جدید از سلطه مواجه هستیم؛ سلطهای سریع، عمدتا نامرئی و بسیار دشوار برای مقابله یا بازگشت پذیری.
دیگر منابع:
اسوشیتدپرس
تایمز آو ایندیا
پیپل