تأثیر جنگ چهار ساله با اوکراین بر روسیه به نقل از اکونومیست

فکرشهر: اکونومیست نوشت: مردی میانسال در لباس نظامی سوار اتوبوسی در مرکز مسکو می‌شود. او یک کیسه پلاستیکی در دست دارد که یک بطری ودکا و یک قوطی آبجو در آن است. کمی متزلزل و با چشمانی مبهم، به نوبت از هر دو نوشیدنی می‌نوشد. او سایر مسافران را نگاه می‌کند و بدون اشاره به کسی می‌گوید: «دفاع را ادامه می‌دهیم. دفاع را ادامه می‌دهیم.» مسافران نگاه خود را می‌دزدند. آنها ترجیح می‌دهند با یک قهرمان «عملیات ویژه نظامی» روسیه در اوکراین تماس چشمی نداشته باشند.

به گزارش فکرشهر از انتخاب، بسیاری از روس‌ها سعی می‌کنند جنگ را نادیده بگیرند، که چهار سال پیش آغاز شد—اما این کار هر روز سخت‌تر می‌شود. هیچ نشانه‌ای از فروپاشی قریب‌الوقوع سیاسی یا اقتصادی دیده نمی‌شود. اما حتی دولت ولادیمیر پوتین هم نمی‌تواند بسیاری از راه‌هایی که جنگ بر زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد را پنهان کند. حتی حرکت در داخل کشور نیز مملو از یادآوری‌هاست. سیستم‌های دفاعی که برای مقابله با حملات پهپاد‌های اوکراینی طراحی شده‌اند، باعث اختلال در سامانه‌های ناوبری خودرو‌ها در مسکو و دیگر شهر‌ها نیز می‌شوند. این «گمراه‌سازی» می‌تواند باعث شود دستگاه‌های GPS فکر کنند ۵۰ کیلومتر از موقعیت واقعی خود فاصله دارند. رانندگان مجبورند مسیر‌ها را از قبل مطالعه کنند، از نقشه‌های کاغذی استفاده کنند یا مسیر را بپرسند.

سفر هوایی نیز مشکل دیگری است. نگرانی‌ها از پهپاد‌ها و مسائل نظامی دیگر باعث بیش از ۵۰۰ تعطیلی فرودگاه در سال گذشته شد. تحریم‌ها واردات قطعات یدکی برای هواپیما‌های ساخت ایرباس و بوئینگ را که ۹۰٪ پرواز‌های مسافری را تشکیل می‌دهند، غیرممکن کرده است. سال گذشته ۸۰۰ خرابی رخ داد—بیش از سه برابر سال قبل. برخی خطوط هوایی در حال بازسازی هواپیما‌های قدیمی ساخت روسیه هستند، اگرچه آنها نیز اغلب دچار خرابی می‌شوند.

حتی رفتن از سطح خیابان به طبقات بالای ساختمان‌ها می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، به دلایل مشابه. بسیاری از آسانسور‌ها ساخت خارج هستند و یافتن قطعات یدکی سخت است. وقتی برخی ساکنان مسکو، خشمگین از خرابی‌های مکرر در ساختمان خود، اخیراً تعمیرکاران آسانسور را درباره کیفیت ضعیف کارشان بازجویی کردند، آنها به بالا نگاه می‌کنند، گویی به یک ناظر نامرئی و می‌گویند: «شما از افراد اشتباه می‌پرسید.» منظور این بود که تعمیرات پایدار غیرممکن است، زیرا مقامات جنگ را بر مسائل روزمره ترجیح می‌دهند.

زیان خالص

ارتباطات هر روز دشوارتر می‌شود. پس از ماه‌ها محدودیت، یوتیوب و واتس‌اپ اکنون به‌طور کامل مسدود شده‌اند. تلگرام، اپلیکیشن پیام‌رسان و یکی از منابع اصلی اطلاعات که تحت کنترل دولت نیست، در حال کند شدن است—و حتی اعضای دوما نیز از این وضعیت شکایت دارند. مردم به استفاده از رقیب دولتی، «مکس»، که از پیش روی تمام گوشی‌ها و تبلت‌های جدید نصب شده و احتمالاً نظارت دولتی را تسهیل می‌کند، سوق داده می‌شوند. در تئوری، دسترسی به بسیاری از وب‌سایت‌های غربی هنوز ممکن است، اما در عمل، ارائه‌دهندگان اینترنت تنها بخشی بی‌فایده از داده‌ها را بارگذاری می‌کنند. وب‌سایت Top۱۰VPN، یک سرویس بررسی VPN، سال گذشته ۵۸ قطعی اینترنت منطقه‌ای یا ملی را ثبت کرد، با میانگین مدت ۲۵ روز.

اقتصاد به‌طور شگفت‌آوری پابرجا مانده است. در اواخر ۲۰۲۱، قبل از آغاز جنگ، اقتصاددانان پیش‌بینی کرده بودند که رشد سالانه روسیه در ۲۰۲۲-۲۰۲۴ حدود ۲٪ خواهد بود. در واقع، اقتصاد کمی سریع‌تر از این رشد کرد، با وجود جنگ و تحریم‌های شدید غرب، زیرا صادرات نفت رونق گرفت و دولت هزینه‌ها را افزایش داد. در سال ۲۰۲۵، رشد به‌شدت کاهش یافت، به حدود ۰.۶٪. با این حال، نرخ بیکاری بسیار پایین، در حدود ۲٪، باقی مانده است. اعتماد مصرف‌کننده نیز طبق داده‌های لویادا، یک مرکز نظرسنجی مستقل، در نزدیکی بالاترین سطح تاریخی است.

با این حال، ارقام کلان، واقعیت بنیادی اقتصاد را پنهان می‌کنند. بیکاری تا حد زیادی پایین است، زیرا ماشین جنگ روسیه نیروی انسانی را جذب کرده و صد‌ها هزار روس کشور را ترک کرده‌اند. رشد در ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ تا حد زیادی به کمک دولت وابسته بود، نه تنها در زمینه هزینه‌های نظامی بلکه در زیرساخت‌ها و رفاه اجتماعی.

استخدام برای اسلحه

شهر‌هایی مانند ایژفسک در کوه‌های اورال، که مقر گروه کالاشنیکف، یک تولیدکننده بزرگ اسلحه است، در حال شکوفایی هستند. قیمت املاک افزایش یافته و رستوران‌های جدیدی باز شده‌اند. بخش‌های دیگر اقتصاد کمتر موفق‌اند. روسیه که پر از افراد باهوش است، امیدوار بود در مسابقه هوش مصنوعی بین آمریکا و چین رقابت کند، اما در عمل جایی ندارد. تحریم‌ها دسترسی به تراشه‌های پیشرفته را محدود کرده و بسیاری از بهترین دانشمندان کشور را ترک کرده‌اند. چه کسی «گیگاچت»، یک چت‌بات هوش مصنوعی توسعه یافته توسط اسبربانک، بزرگ‌ترین بانک روسیه، را می‌شناسد؟

اقتصاد غیرنظامی نشانه‌هایی از ضعف دارد. تعداد کسب‌وکار‌های جدید ثبت شده در سال گذشته کمترین میزان در ۱۴ سال بوده و ۲۰٪ کمتر از ۲۰۲۴ است. بدهی‌های دستمزد دو برابر شده و به ۲.۲ میلیارد روبل (۲۹ میلیون دلار) رسیده، که عمدتاً در صنعت ساخت‌وساز است. شرکت سامولت، توسعه‌دهنده بزرگ املاک، برای پرداخت بدهی‌های خود دچار مشکل است و از دولت درخواست کمک کرده است. آوتوواز، بزرگ‌ترین خودروساز روسیه، کارخانه‌های خود را تنها چهار روز در هفته فعال می‌کند.

حتی افراد متمکن نیز از تغییرات اقتصادی مصون نیستند. به دلیل تحریم‌ها، کالا‌هایی که قبلاً از اتحادیه اروپا وارد می‌شد یا توسط شرکت‌های مشترک روسیه و غرب تولید می‌شد، با جایگزین‌های چینی جایگزین شده‌اند. نتیجه، کارخانه‌های تعطیل و کاهش انتخاب برای مصرف‌کنندگان است.

تغییرات قانونی و اجتماعی

املاک خصوصی و کسب‌وکار‌ها با خطر مصادره رو‌به‌رو هستند. این روند با خروج شرکت‌های خارجی از روسیه آغاز شد و دارایی‌های آنها به سرعت مصادره و بازتوزیع شد. به عنوان مثال، عملیات روسیه شرکت فرانسوی دانون به یک خویشاوند رمزان قادروف، رهبر یک میلون و مهره کرملین، فروخته شد.

همچنین سیستم قضایی دچار تغییرات شده است. افرادی که به ارتش می‌پیوندند، اغلب از محکومیت‌های قبلی خود پاک می‌شوند، حتی اگر جرائم شدید داشته باشند. رسانه آنلاین ورستکا بیش از ۱،۱۱۲ پرونده قضایی از جمله قتل و تجاوز را ثبت کرده که به دلیل امضای قرارداد نظامی متوقف یا معلق شده‌اند.

کلیسای ارتدکس روسیه نیز تهاجم به اوکراین را جنگی مقدس اعلام کرده و هزاران کشیش را به جبهه فرستاده است، هم برای حمایت روحانی از نیرو‌ها و هم گاهی برای جنگیدن. حداقل ۳۰۰ کشیش قرارداد با وزارت دفاع امضا کرده و از مزایای مشابه با کهنه‌سربازان برخوردار شده‌اند.

نیروی انسانی و جمعیت

با مرگ بسیاری از مردان روس در اوکراین و فرار بسیاری دیگر از کشور برای اجتناب از خدمت سربازی، کمبود نیروی کار تشدید شده است. دولت برای کاهش کمبود، کارگران خارجی از کوبا، هند، کره شمالی و سریلانکا استخدام کرده و ۲۴۰،۰۰۰ مجوز کار صادر کرده است.

نرخ باروری نیز کاهش یافته است. در ۲۰۲۳، نرخ باروری به ۱.۳ رسید—پایین‌ترین میزان از ۲۰۰۶. یک سوم روس‌ها تصمیم گرفته‌اند بارداری را به تعویق بیندازند یا کاملاً ترک کنند، به دلیل جنگ و شرایط اقتصادی.

واکنش مردم

بسیاری از روس‌ها VPN دانلود کرده‌اند تا از سانسور دیجیتال عبور کنند، اما احساس بدبینی افزایش یافته است: حدود ۶۰٪ انتظار دارند سال جاری سخت‌تر از سال قبل باشد. موارد تشخیص اضطراب و افسردگی بین ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، ۲۱٪ افزایش یافته و نسخه‌های داروی ضدافسردگی ۱۸٪ افزایش داشته است.

امید به پایان سریع جنگ با بازگشت دونالد ترامپ در سال گذشته کاهش یافته است. بسیاری اکنون می‌دانند که حتی اگر جنگ متوقف شود، اوضاع هرگز به قبل باز نخواهد گشت و احتمالاً بدتر خواهد شد.